برغول گرانی کدام دولت حکومت می کند؟

                                                مالک رضایی


توماس هابز فیلسوف مطلق نگرانگلیسی کتابی دارد بنام " لویاتان ".(levuatan )که اندیشه های سیاسی خود را در ذیل آن توضیح داده است. این  نام که ازباب چهل ویک ایوب کتاب انجیل     گرفته شده است،  به موجود افسانه ای عظیم الجثه ای اطلاق می شود، که هیچ قدرتی را یارای مقابله با آن نیست . اوبی توجه به همه، با هیبت هول انگیزخود بر روی زمین گام بر می دارد وبدون واهمه برسرهر موجود زنده ای پای می گذارد که برسر راه او قرارگیرد .


بنظر می رسد که غول گرانی درجامعه ما مدتهاست، ازچنین هیبت لویاتانی برخوردارگردیده است . ازاراده هیچ کس تمکین نمی کند وبه همهٔٔ تدابیرواقدامات پیشگیرانه، واکنش خشمگینانه نشان می دهد . رسانه ملی از زبان عالی ترین مقام اجرایی  کشورخبر از کنترل قیمت اقلامی می دهد  اما درست درفردای همان روزواقعیت بازارعصبانیت خود را به مشتری این اقلام بیش ازگذشته نشان می دهد . بطورمرتب کالاهایی ازسبد مصرفی خانواده ها حذف ویا مصرف آن به حداقل می رسد که درحکم نیازهای درجه یک و پایه اساسی سوخت وساز بدن برای بقاء و ادامه زندگی است . آمار  وزارت بازرگانی واقتصاد ودارایی بر روی کاغذ هر رقمي كه مي خواهد  باشد ،اما واقعیت امر نشان ازچیزدیگری دارد. به اغلب اقلام مورد نیاز باید دو برابرپولی پرداخت شود که یک يا دوسال قبل ازآن می شد . برخی موقع کالایی مانند گوجه فرنگی به آن اندازه ازاهمیت دست می یابد که موضوع بحث ومذاکره عالی ترین مقام اجرايي كشور ونمایندگان درصحن علنی مجلس می گردد ونهایتاً شوخی رئیس جمهوردرپاسخ به نمایندگان خبرارزانی این کالا را دربقالی سرکوچه منزل خود نوید می دهد . اما همین شوخی سؤال دیگری پیش رو قرارمی دهد . آیا کنترل دولت برروی قیمت ها صرفاً بُردی به فاصله منزل تا سرکوچه رئیس جمهور دارد؟ پس بر قیمت های صدها شهرستان و صدها هزارکوچه وخیابان دیگرکشور کدام اراده فرمانروائی می کند؟انتظار مي رفت نمايندگان محترم به جاي بحث گوجه فرنگي، اصول علمي اقتصاد را در ريشه يابي گراني وتورم مطرح ميكردند چيزي كه در طول چهار سال يكبار اتفاق نيفتاد.


این مسائل بیش از همه نشان ازاین دارد که حل مشکلات اقتصادی فاقد درمانی با قدرت تأثیر کنندگی چهل وهشت ساعته واز نوع دستوری ومستلزم درايتي بيشتر است . اقتصاد و رموز آن پیچیده ترازآنست که درمقابل بخشنامه ها سرتعظیم فرود آورد . دست نامرئی آدام اسمیت وبرخي رموز پيدا وپنهان، بدون اراده ما ارزانی وگرانی را رقم می زند . به علاوه ما درحال گذرازاقتصاد سنتی به اقتصاد صنعتی به یکباره با عوارض جامعۀ فرا صنعتی و قواعد دقیق اقتصاد جهانی نیزمواجه شده ایم . بخشی از اراده ما دربدنه تصمیم گیری وقانونگذاري کشوراین مراحل وعوارض را به رسمیت نمی شناسند  ويا به آ‹ موضوعات اشرافيت ندارند.صد افسوس که واقعیت های اقتصاد از اراده سیاسی آنان تبعیت نمی کنند ومثل عزل ونصب های مدیریتی نیست که در گروابلاغ و اراده آنان باشند . در رویارویی با مشکلات اقتصادی سخن ازراست وچپ بی معناست.به سان سخن مولانا نكته هايي در آن است كه همچون تيغ پولاد است ، تيز .گر نداري توسپر، وا پس گريز. صحبت ها ي جناحي  در آن وادی مختص اوقات  بیکاری است وبه دردغنی سازی اوقات فراغت می خورد . هیچکدام از این مباحث ،فاصله قیمت گوشت و پوشاك وکیف وکفش وبرنج ومرغ وتخم مرغ را در آستانه عيدبراي خانواده ها پرنمی کنند .دراین عرصه انتقاد ازجناح وفکرمقابل ،فرافکنی است و حل مشکل صرفاً در گرو خرد جمعی  وبكار گيري اصول علمي اقتصاد است.


 درحالي كه مولفه های عصر فرا صنعتی با کاستن ازهزینه ها و بکارگیری عنصر دانایی در مدیریت تولید جهانی هرشش ماه یکبارمیانگین قیمت ها را نیم درصد به نفع مشتری کاهش میدهد . معنی سخن واضح است كه ما برای ماندن دروضع موجود  هم در رقابت جهاني مشكل داريم.  دانایی سیطره بلامنازع خود رابراراده های سیاسی و چرخه های تولید و توزیع تحمیل کرده است.ژاپن امروز دانايي خود را به جاي توليد صادرميكند وما امروز با ژاپن اسلامي كه رييس محترم مجلس در ابتداي كارش وعده داده بود فاصله ها داريم.نام فروردين نيارد گل به به باغ. ما چه بخواهیم وچه نخواهیم نود درصد تجارت جهانی در چهارچوب این قاعده تنظیم می شود . اما اقتصاد ما درفضایی قراردارد که تغییرات درونی آن درمسیرگرانی وتورم سریعترازقابلیت و کارایی نظام تصمیم گیری وقانونگذاري ما حرکت می کند. نظام اداری سنگین ما وبدنه صنعت موج دومی آن قبل ازاینکه متحمل فشارهای جانبی و جهانی باشد زیرسنگینی وزن خود نفس نفس می زند وهرروزهزینه های جاری آن بربازدهی تولیدش غلبه می کند. دولت ما از حيث حجم سنگين واز حيث سرعت كم شتاب است.


با تداوم این روند ،نقش دولت لحظه به لحظه به کانونهای کوچک محدود می گردد درحالیکه هزینه ها و انتظاررای دهندگان ازآن گسترۀ بیشتری را طلب می کند وبا این نگاه بخش مهمی از وقت نمایندگان مجلس درطول یکسال به این امرصرف شد که شروع کار اداری را یکساعت جلو ببرند ویا عقب بکشند ویا دنبال روزنه اي گشتند تا هفت ماه بیشتردر خانه مجلس سكونت کنند به نظرمیرسد آنها به ماندن در این خانه بیشتر فکر كردند تا چیزدیگر.


اما واقعیت اینست که تصمیمات این چنینی پاسخ مستقیم به حل مشکلات نیست و فارغ از این محدود نگریها تدابیرجدی تری دربکارگیری همه ظرفیت های علمی وکارشناسی کشور برای مقابله با غول گرانی مورد انتظار است .  " لویا تان " به پا خاسته است .